Folwark Kultury – żywe dziedzictwo w Baranowicach
Obok Pałacu Baranowice stoi XIX-wieczny folwark, świadek dawnego życia śląskiej wsi. Chcemy, żeby znów tętnił życiem jako miejsce, w którym śląska tradycja nie jest zamknięta w gablotach, tylko się ją poznaje, smakuje, słyszy i tworzy na nowo.
Folwark Kultury to projekt rewitalizacji zabytkowego folwarku przy ul. Zamkowej 91 i nadania mu nowej funkcji: regionalnego centrum edukacji kulturalnej, otwartego dla dzieci, rodzin, młodzieży, seniorów, szkół i turystów.
Co będzie się działo w folwarku?
- „Strój i Słowo” – interaktywna przestrzeń wystawiennicza poświęcona strojowi śląskiemu i gwarze, z kącikiem żorskich legend, których można dotknąć i posłuchać.
- Skryptorium – pracownia pisma, gwary i pamięci regionalnej. Tu będziemy nagrywać wspomnienia mieszkańców, uczyć się śląskiej godki i rozwijać projekty „Tydzień Gwary Śląskiej” i „Śląska Mapa Mówiona”.
- Pracownia zielarska – rozpoznawanie, zbieranie i suszenie ziół z folwarcznego ogrodu.
- Kuchnia społeczna – kuchnia sezonowa, przetwory i kiszenie. Przepisy i wiedzę będą przekazywać sobie pokolenia, razem z kołami gospodyń wiejskich i seniorami.
- Pracownia pszczelarska – druga, edukacyjna lokalizacja miejskiej pasieki BeeBee.
- Krąg kowalsko-ogniskowy – pokazy kowalstwa, ogniska edukacyjne i kameralny teatr ognia, nawiązujące do kowalskich tradycji Żor.
- Warzywnik, sad i uprawa trójpolowa, ule i gołębnik – żywa lekcja dawnego rolnictwa i śląskich pasji.
- Ścieżka legend – Skarbnik, Łakoma Burmistrzanka, Rusałki, Utopek z Ławczoka i Śmieszek poprowadzą dzieci przez ogród i sad.
Program będzie zmieniał się z porami roku, zgodnie ze śląskim kalendarzem obrzędowym: od zwyczajów wiosennych, przez dożynki i jesienny Tydzień Gwary, po zimowe warsztaty i świąteczną kuchnię. Wyjątkowym punktem roku będzie Święto Ogniowe w Baranowicach. To wydarzenie towarzyszące obchodom w centrum miasta, z warsztatami kowalskimi, pokazami i regionalnym poczęstunkiem, które przybliża żorską tradycję trwającą nieprzerwanie od 1702 roku.
Na czym budujemy?
Folwark nie startuje od zera. Rozwija to, co Miejski Ośrodek Kultury w Żorach robi z sukcesami od lat: działalność Działu Edukacji Regionalnej w Pałacu Baranowice, Muzeum Ognia, miejską pasiekę BeeBee oraz sprawdzone programy edukacji regionalnej. Folwark będzie ich drugim domem, z większą przestrzenią i nowymi możliwościami.
Współtwórz folwark z nami!
Program folwarku powstaje razem z mieszkańcami. Do 2 listopada 2026 r. trwają konsultacje społeczne. Zapraszamy na spotkania w Pałacu Baranowice i do wypełnienia formularza konsultacyjnego.
Zapraszamy na spotkania konsultacyjne w Pałacu Baranowice:
czw. 22.10, 17:00 – „Kawa z pamięcią” – dla seniorów:
https://www.terminarzmiejski.pl/wydarzenie/folwark-kultury-konsultacje-spoleczne/
pon. 26.10, 17:00 – „Folwark w planie lekcji” – dla nauczycieli i edukatorów
https://www.terminarzmiejski.pl/wydarzenie/folwark-kultury-konsultacje-spoleczne-2/
czw. 29.10, 17:00 – „Folwark według młodych” – dla młodzieży 13–19 lat
https://www.terminarzmiejski.pl/wydarzenie/folwark-kultury-konsultacje-spoleczne-3/
sob. 31.10, 10:00 – „Folwark od środka” – spotkanie otwarte dla wszystkich: spacer po folwarku i warsztat wydobywczy
https://www.terminarzmiejski.pl/wydarzenie/folwark-kultury-konsultacje-spoleczne-4/
Projekt przygotowują Gmina Miejska Żory i Miejski Ośrodek Kultury w Żorach. Złożymy go do Programu „Kultura” finansowanego z Funduszy EOG (Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2021–2028).
